هنگام رانندگی در برف اگر کنترل خودرو از دست رفت و شروع به سر خوردن کرد، بلافاصله پا را از روی پدال گاز بردارید و از کوبیدن ناگهانی روی پدال ترمز خودداری کنید. فرمان را به همان سمتی که انتهای خودرو در حال انحراف است به آرامی هدایت کنید تا چرخ‌ها دوباره چسبندگی خود را به دست آورند. هرگونه حرکت تند با فرمان یا ترمز شدید در این لحظه، لغزش را تشدید می‌کند و زاویه چرخش خودرو را بیشتر می‌سازد.
تفاوت دو نوع سر خوردن اصلی و نحوه مهار هر کدام
از دست رفتن اصطکاک چرخ‌ها روی سطح برفی و لغزنده به دو حالت مکانیکی کاملاً متفاوت تقسیم می‌شود که شناخت آنها برای واکنش درست پشت فرمان حیاتی است. این دو وضعیت به واکنش معکوس چرخ‌های جلو و عقب مربوط می‌شوند:
سر خوردن چرخ‌های جلو (کم‌فرمانی)
در این وضعیت، شما فرمان را می‌چرخانید اما دماغه خودرو تمایلی به تغییر مسیر ندارد و مستقیم به سمت جلو سر می‌خورد. علت این اتفاق، از بین رفتن چسبندگی تایرهای جلو به دلیل سرعت زیاد در پیچ یا ترمزگیری نابهنگام است. در این حالت چرخاندن بیشتر فرمان وضعیت را بدتر می‌کند، چون لاستیک‌ها بیشتر روی برف کشیده می‌شوند. بهترین واکنش این است که پا را کاملاً از روی پدال گاز بردارید، زاویه چرخش فرمان را کمی صاف‌تر کنید تا لاستیک‌ها فرصت چسبیدن به سطح را پیدا کنند و سپس با بازگشت کنترل، خودرو را به آرامی به مسیر اصلی هدایت نمایید.
سر خوردن چرخ‌های عقب (بیش‌فرمانی)
در این حالت، انتهای خودرو به یک سمت می‌چرخد و به اصطلاح عقب ماشین در می‌رود. واکنش سریع و صحیح این است که گاز را رها کنید و فرمان را دقیقاً در همان جهتی بچرخانید که عقب خودرو در حال سر خوردن به آن سمت است. به محض اینکه احساس کردید انتهای ماشین در حال بازگشت به مسیر مستقیم است، فرمان را بلافاصله صاف کنید تا خودرو به سمت مخالف پرت نشود.
نحوه استفاده صحیح از ترمز و دنده در مسیرهای برفی
سیستم‌های فنی خودرو در هوای سرد و سطح لغزنده رفتاری متفاوت از جاده خشک دارند. شیوه کار با پدال ترمز مستقیماً به مجهز بودن خودرو به سیستم ABS بستگی دارد. اگر خودرو شما سیستم ترمز ABS دارد، در لحظه نیاز به توقف باید پدال را محکم و پیوسته فشار دهید و آن را رها نکنید؛ لرزش شدید زیر پا یا صدای تق‌تق در این سیستم طبیعی است و نشان‌دهنده جلوگیری رایانه خودرو از قفل شدن چرخ‌هاست. اگر خودرو فاقد سیستم ABS است، فشردن ناگهانی ترمز چرخ‌ها را قفل می‌کند و فرمان‌پذیری را به صفر می‌رساند؛ در این خودروها باید از روش ترمزگیری مقطعی و پیاپی استفاده کرد.
در رانندگی با خودروهای دنده‌دستی در مسیرهای لغزنده، رها کردن سریع پدال کلاچ یا کاهش ناگهانی دنده می‌تواند باعث قفل شدن لحظه‌ای چرخ‌های محرک شود. در خودروهای اتوماتیک نیز توصیه می‌شود وضعیت گیربکس را روی حالت برفی (Snow) یا حالت تعویض دستی قرار دهید تا تعویض دنده به صورت ناگهانی باعث هرزگردی چرخ‌ها نشود. اگر خودرو شما در مسیرهای شیب‌دار دچار مشکل شد، مطالعه راهنمای داغ کردن ترمز در سرازیری؛ مهار خودرو و ترمز با دنده سنگین به درک نحوه توقف ایمن کمک می‌کند.
| نشانه رفتاری خودرو | علت فنی احتمالی | اقدام صحیح راننده |
|---|---|---|
| چرخش فرمان بی‌اثر است و دماغه مستقیم می‌رود | از دست رفتن چسبندگی تایرهای جلو (کم‌فرمانی) | رها کردن گاز، کم کردن موقت زاویه فرمان و پرهیز از ترمز شدید |
| عقب خودرو به سمت راست یا چپ منحرف می‌شود | سر خوردن محور عقب بر اثر گاز ناگهانی یا ترمز | چرخاندن ملایم فرمان در جهت لغزش عقب و سپس صاف کردن آن |
| هرزگردی شدید لاستیک‌ها هنگام شروع حرکت | گشتاور زیاد چرخ‌ها روی سطح لغزنده | شروع حرکت با دنده دو یا دور موتور بسیار پایین و بدون گاز زیاد |
| لرزش شدید زیر پدال ترمز همراه با صدای ممتد | فعال شدن طبیعی سیستم ضدقفل (ABS) | حفظ فشار یکنواخت و محکم روی پدال ترمز تا زمان توقف |
| سفت شدن ناگهانی فرمان و کشیده شدن به یک سو | افتادن یک سمت چرخ‌ها در توده برف متراکم | محکم نگه‌داشتن فرمان با دو دست و کاهش تدریجی سرعت با دنده |
چک‌لیست ایمنی و اقدامات پیشگیرانه پیش از حرکت
پیش از آنکه در روزهای برفی وارد جاده یا معابر شهری شوید، بررسی سلامت بخش‌های کلیدی خودرو الزامی است. سرمای شدید فشار باد تایرها را کاهش می‌دهد و سلامت باتری را به چالش می‌کشد. برای اینکه در سرمای شدید غافلگیر نشوید، رعایت موارد زیر ضروری است:
- بررسی سلامت باتری و تمیزی پایانه‌ها؛ کاهش دما ظرفیت استارت‌زنی باتری فرسوده را به شدت کم می‌کند.
- تنظیم باد لاستیک‌ها در حالت سرد؛ فشار باد کمتر یا بیشتر از مقدار استاندارد، چسبندگی عاج لاستیک را مختل می‌کند.
- اطمینان از وجود حداقل نیمی از ظرفیت باک بنزین برای جلوگیری از یخ‌زدگی مجاری سوخت و تأمین گرمایش در صورت توقف طولانی.
- بررسی سطح و کیفیت مایع ضدیخ در رادیاتور طبق دفترچه راهنمای خودرو.
- همراه داشتن زنجیر چرخ متناسب با ابعاد تایرها و اطمینان از سلامت بست‌ها و زنجیرهای اتصال.
- تمیز کردن کامل برف و یخ از روی تمام شیشه‌ها، آینه‌ها، چراغ‌های جلو و عقب و سقف خودرو پیش از حرکت.
اگر در فصل سرما پیش از خروج از پارک دچار مشکل استارت‌زنی شدید، مطالعه نکات روشن نشدن خودرو در سرمای زمستان: علت‌ها و راه‌حل‌ها دلایل افت توان استارت را به طور کامل توضیح داده است.
تماس شبانه‌روزی امداد خودرو ۲۴ ساعته: ۰۹۱۳۷۳۶۷۴۸۵
اگر خودرو در برف گیر کرد یا از مسیر خارج شد چه کنیم؟
در صورت لغزش و گیر افتادن تایرها در برف یا حاشیه مسیر، گاز دادن مداوم و پرفشار تنها باعث ذوب شدن برف زیر لاستیک و ایجاد یک لایه یخ صیقلی می‌شود که عمق فرورفتگی را بیشتر می‌کند. برای رهایی از این شرایط، مراحل زیر را گام‌به‌گام انجام دهید:
- فرمان را کاملاً صاف کنید تا مقاومت تایرهای جلو در برابر چرخش به کمترین حد ممکن برسد.
- برف متراکم جلو و پشت تایرهای متصل به محور محرک را با بیلچه یا ابزار مناسب خالی کنید.
- برای ایجاد اصطکاک موقت، کف‌پوش‌های لاستیکی داخل اتاق خودرو یا مقداری خاک و سنگ‌ریزه زیر لبه جلویی تایرهای محرک قرار دهید.
- دنده را در وضعیت دو (در خودروهای دنده‌ای) قرار دهید و با دور موتور پایین و کلاچ‌گیری ملایم اقدام به حرکت کنید.
- در صورت شروع حرکت آرام، پدال گاز را به صورت یکنواخت نگه دارید و تا رسیدن به سطح مطمئن توقف نکنید.
هشدار ایمنی در حاشیه جاده برفی: اگر خودرو از مسیر منحرف شده یا در شیب تند و شانه لغزنده جاده گیر کرده است، هرگز برای بیرون کشیدن خودرو اقدام به هل دادن دستی در شیب نکنید؛ این کار ایمن نیست و خطر سر خوردن خودرو روی افراد وجود دارد. همچنین استفاده از جک برای بالا بردن خودرو روی سطح برفی و شیب‌دار به هیچ وجه مجاز نیست. در صورت عدم امکان حرکت ایمن، فلاشر را روشن کرده و از خودرو در فاصله‌ای ایمن فاصله بگیرید و درخواست کمک تخصصی با جرثقیل یا یدک‌کش ثبت کنید.
چه زمانی باید درخواست امداد فنی ثبت کنیم؟
تلاش برای ادامه مسیر زمانی که آسیب فنی رخ داده است، ایمن نیست و به قطعات اصلی مانند گیربکس، دیفرانسیل و سیستم تعلیق آسیب جدی می‌زند. اگر در مسیرهای برفی با بو دادن صفحه کلاچ، گیر کردن دنده در وضعیت نامشخص، پاره شدن زنجیر چرخ و پیچیدن آن دور اکسل یا تخلیه باتری مواجه شدید، تلاش بیشتر راننده می‌تواند صدمه مکانیکی را تشدید کند.
مجموعه امداد خودرو ۲۴ ساعته با ارائه خدماتی نظیر مکانیک سیار، امداد باتری، پنچرگیری و تعویض لاستیک سیار و انتقال با خودروبر در سراسر مناطق تهران، کرج و اصفهان فعال است. هزینه این خدمات بسته به نوع خرابی، شرایط دسترسی به مسیر، مسافت حمل و لوازم یدکی مصرفی تعیین می‌شود؛ بنابراین توصیه می‌شود رانندگان پیش از اعزام امدادگر، شرایط و مبلغ را به صورت تلفنی استعلام کنند. در هر موقعیت اضطراری کافی است با شماره ۰۹۱۳۷۳۶۷۴۸۵ تماس بگیرید.
به یاد داشته باشید که در هوای برفی، مهم‌ترین اصل حفظ خونسردی، پیش‌بینی مسافت توقف و رانندگی با سرعت مطمئن است. پرهیز از ترمزهای کوبشی، استفاده درست از دنده سنگین و اطمینان از سلامت تایرها و باتری پیش از سفر، احتمال مواجهه با شرایط مهار سر خوردن را به کمترین میزان می‌رساند.
پرسش‌های پرتکرار
هنگام سر خوردن خودرو در برف باید ترمز بگیریم؟
کوبیدن ناگهانی روی پدال ترمز باعث قفل شدن چرخ‌ها و از دست رفتن کامل کنترل فرمان می‌شود. باید گاز را رها کرد و فقط در صورت داشتن ترمز ABS فشار ممتد وارد نمود.
فرمان را در جهت سر خوردن بچرخانیم یا خلاف آن؟
اگر عقب خودرو منحرف شده است، فرمان را باید دقیقاً به همان سمتی چرخاند که عقب خودرو در حال سر خوردن است و به محض برگشت ماشین، فرمان را صاف کرد.
آیا کم کردن باد تایرها در برف کار درستی است؟
خیر، کم کردن فشار باد تایر چسبندگی عاج‌ها را روی لایه‌های عمیق برف کاهش می‌دهد و تایر باید همیشه با فشار استاندارد تعیین‌شده در دفترچه خودرو تنظیم شود.
چرا خودرو در برف با دنده یک بکسوات می‌کند؟
دنده یک بیشترین میزان گشتاور را به چرخ‌ها منتقل می‌کند که موجب هرزگردی سریع لاستیک روی سطح لغزنده می‌شود؛ شروع حرکت با دنده دو در این شرایط اصطکاک بهتری ایجاد می‌کند.