برای بستن زنجیر چرخ، باید ابتدا آن را کاملاً باز و صاف کنید، پشت یا جلوی چرخ‌های محرک پهن کنید، خودرو را روی آن برانید و در نهایت قلاب‌های داخل و بیرون را محکم ببندید. استفاده از این ابزار فقط زمانی ضروری است که جاده کاملاً از برف فشرده یا یخ پوشیده شده باشد و لاستیک‌ها چسبندگی خود را از دست بدهند.
همراه داشتن زنجیر چرخ در فصل سرما یک الزام ایمنی است، اما بلد بودن روش نصب آن اهمیت بیشتری دارد. نصب اشتباه در شرایط یخبندان جاده می‌تواند هم به سیستم تعلیق خودرو آسیب جدی وارد کند و هم راننده را در سرمای شدید معطل بگذارد. پیش از شروع سفرهای زمستانی، بهتر است یک بار این کار را در پارکینگ یا محیطی خشک تمرین کنید تا با قلق‌های زنجیر چرخ خودروی خود آشنا شوید.
چه زمانی استفاده از زنجیر چرخ الزامی است؟
زنجیر چرخ برای رانندگی در شرایطی طراحی شده است که آج لاستیک به تنهایی قادر به کنار زدن برف و چنگ زدن به سطح مسیر نیست. زمانی که ضخامت برف روی جاده به چند سانتی‌متر رسیده باشد یا سطح مسیر کاملاً یخ زده باشد، باید از زنجیر استفاده کنید. در گردنه‌های برف‌گیر کوهستانی، پلیس راه معمولاً تردد بدون زنجیر چرخ را ممنوع می‌کند.
باید به یاد داشته باشید که بستن زنجیر روی آسفالت خشک یا حتی خیسِ بدون برف، به شدت به لاستیک‌ها و قطعات جلوبندی آسیب می‌زند. اگر در مسیر متوجه شدید که برف‌ها آب شده‌اند و چرخ‌ها مستقیماً با آسفالت درگیر هستند، باید در اولین فرصت توقف کرده و زنجیرها را باز کنید. برای درک بهتر رفتار خودرو در این شرایط، می‌توانید راهنمای رانندگی در برف و یخ: مهار سر خوردن خودرو را مطالعه کنید.
اقدامات ایمنی پیش از دست به کار شدن
پیاده شدن در جادهٔ برفی و لغزنده برای نصب زنجیر، یکی از خطرناک‌ترین موقعیت‌ها برای راننده است. پیش از آنکه دست به زنجیر چرخ ببرید، این اصول ایمنی را رعایت کنید:
- در مکانی کاملاً مسطح و دور از جریان اصلی ترافیک توقف کنید. همان‌طور که در راهنمای توقف برای پنچری در جاده هم توصیه شده، شانهٔ خاکی امن یا پهلوگاه بهترین مکان است.
- فلاشر (جفت‌راهنما) را روشن بگذارید و در صورت لزوم مثلث خطر را در فاصلهٔ مناسب قرار دهید تا رانندگان عبوری شما را در کولاک ببینند.
- ترمز دستی را کاملاً بکشید و خودرو را در دنده (برای گیربکس دستی) یا حالت P (برای گیربکس اتوماتیک) قرار دهید.
- حتماً از دستکش کار استفاده کنید. تماس دست برهنه با فلز یخ‌زده هم دردناک است و هم دقت شما را در بستن قلاب‌ها پایین می‌آورد.
هشدار ایمنی: توقف در پیچ‌های کور، شیب‌های تند یا حاشیهٔ باریک جاده برای بستن زنجیر چرخ بسیار خطرناک است. اگر جای امنی پیدا نکردید، با سرعت بسیار کم و احتیاط کامل به مسیر ادامه دهید تا به یک توقفگاه عریض برسید.
آموزش گام‌به‌گام بستن زنجیر چرخ فلزی
زنجیر چرخ‌ها انواع مختلفی دارند (از جمله پلیمری و پارچه‌ای)، اما مدل‌های فلزی شبکه‌ای رایج‌ترین و قابل‌اعتمادترین نوع هستند. مراحل زیر برای نصب این نوع زنجیرهاست:
- باز کردن گره‌ها: زنجیر را روی زمین پهن کنید و مطمئن شوید هیچ حلقه یا اتصالی در هم گره نخورده و زنجیر کاملاً صاف است.
- پهن کردن زیر لاستیک: زنجیر را طوری روی زمین و در امتداد لاستیک محرک پهن کنید که خارهای اتصال رو به زمین و سطح صافِ حلقه‌ها رو به بالا (سمت لاستیک) باشد تا به بافت لاستیک آسیب نزند.
- حرکت روی زنجیر: سوار خودرو شوید و به آرامی نیم متر به جلو یا عقب حرکت کنید تا لاستیک دقیقاً در مرکز شبکهٔ زنجیر قرار بگیرد.
- بستن اتصالات داخلی: به پشت لاستیک دسترسی پیدا کنید و ابتدا قلاب یا سیم بکسل پشتی (سمت داخل خودرو) را به هم وصل کنید.
- بستن اتصالات بیرونی: حالا قلاب‌های سمت بیرون لاستیک را به هم متصل کنید. معمولاً یک زنجیر کششی یا حلقهٔ تنظیم در سمت بیرون وجود دارد که باید آن را از حلقه‌های مقابل رد کرده و سفت کنید.
- تنظیم کشش: اگر زنجیر شما کش‌های لاستیکی جداگانه دارد، آن‌ها را به شکل ضربدری یا ستاره‌ای روی قسمت بیرونی زنجیر وصل کنید تا کاملاً روی لاستیک محکم شود.
- آچارکشی نهایی: حدود ۵۰ تا ۱۰۰ متر با سرعت بسیار کم حرکت کنید تا زنجیر جای خود را روی لاستیک پیدا کند. سپس دوباره توقف کنید و کشش زنجیر را بررسی کرده و در صورت نیاز قلاب‌ها را یک حلقه سفت‌تر کنید.
تماس شبانه‌روزی امداد خودرو ۲۴ ساعته: ۰۹۱۳۷۳۶۷۴۸۵
کدام لاستیک‌ها؟ محور محرک خودروی شما
زنجیر چرخ باید همیشه روی چرخ‌های محور محرک بسته شود. در خودروهای دیفرانسیل جلو (مانند پراید، پژو ۲۰۶، تارا و بیشتر خودروهای سواری شهری)، زنجیر باید روی چرخ‌های جلو نصب شود. در خودروهای دیفرانسیل عقب (مانند وانت پیکان، نیسان وانت و برخی خودروهای وارداتی)، زنجیر روی چرخ‌های عقب بسته می‌شود. اگر خودروی شما دو دیفرانسیل یا چهار چرخ محرک است، برای اطلاع از محور مناسب به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید؛ هرچند بستن زنجیر روی هر چهار چرخ در این خودروها بهترین چسبندگی را ایجاد می‌کند.
جلوگیری از آسیب به خودرو حین حرکت با زنجیر چرخ
- حداکثر سرعت مجاز: با زنجیر چرخ هرگز نباید تند برانید. سرعت ایمن معمولاً زیر ۳۰ کیلومتر بر ساعت است.
- پرهیز از حرکات ناگهانی: ترمزهای شدید، گاز دادن ناگهانی و چرخش تند فرمان باعث پارگی زنجیر و صدمه به سنسورهای ABS می‌شود.
- بررسی صداهای غیرعادی: اگر حین حرکت صدای ضربه‌های محکم و ریتمیک به بدنه شنیدید، بلافاصله در جای امن متوقف شوید. این صدا نشان‌دهندهٔ شل شدن زنجیر است که می‌تواند شیلنگ ترمز یا گلگیر را پاره کند.
عیب‌یابی مشکلات رایج در استفاده از زنجیر چرخ
در شرایط نامساعد جوی، گاهی با وجود بستن زنجیر هم همه‌چیز طبق برنامه پیش نمی‌رود. جدول زیر به شما کمک می‌کند در لحظه تصمیم درستی بگیرید:
| نشانه و مشکل | علت محتمل | چه کنیم |
|---|---|---|
| صدای کوبش شدید به گلگیر | زنجیر شل است یا سایز آن به لاستیک نمی‌خورد | توقف فوری در جای امن و سفت کردن دوبارهٔ بست‌ها و کش‌ها |
| ادامهٔ سر خوردن خودرو در برف | نصب روی محور اشتباه یا یخ‌زدگی شدید مسیر | بررسی محور محرک؛ کاهش بیشتر سرعت و پرهیز از ترمز ناگهانی |
| پاره شدن بخشی از شبکهٔ زنجیر | رانندگی با سرعت بالا یا روی آسفالت خشک | باز کردن فوری کل زنجیر برای جلوگیری از بریدن شیلنگ ترمز |
جمع‌بندی: وقتی زنجیر چرخ هم جواب نمی‌دهد
بستن زنجیر چرخ راهکار اصلی عبور از مسیرهای زمستانی است، اما گاهی شدت کولاک یا نقص فنی خودرو شرایطی را ایجاد می‌کند که ادامهٔ مسیر ممکن یا ایمن نیست. اگر در برف سنگین گیر افتادید و زنجیر هم کمکی نکرد، به موتور فشار نیاورید چون باعث داغ شدن کلاچ یا گیربکس می‌شود. در این شرایط داخل خودرو بمانید، مراقب باشید لوله اگزوز با برف مسدود نشود و از طریق شماره ۰۹۱۳۷۳۶۷۴۸۵ با امداد خودرو تماس بگیرید. بسته به شرایط مسیر، خدمات یدک‌کش یا خودروبر می‌تواند ماشین شما را با ایمنی کامل به منطقهٔ امن منتقل کند.
پرسش‌های پرتکرار
آیا می‌توانم با زنجیر چرخ روی آسفالت رانندگی کنم؟
خیر. رانندگی با زنجیر روی آسفالت خشک یا خیسِ بدون برف، باعث خرابی سریع و شدید لاستیک‌ها، آسیب به جلوبندی و در نهایت پاره شدن خود زنجیر می‌شود.
زنجیر چرخ را روی کدام لاستیک‌ها ببندم؟
زنجیر باید همیشه روی چرخ‌های محور محرک بسته شود. در خودروهای دیفرانسیل جلو (اکثر سواری‌های شهری) روی چرخ‌های جلو، و در خودروهای دیفرانسیل عقب روی چرخ‌های عقب نصب می‌شود.
حداکثر سرعت مجاز با زنجیر چرخ چقدر است؟
معمولاً با زنجیر چرخ نباید بیش از ۳۰ کیلومتر بر ساعت رانندگی کنید. سرعت بالاتر خطر پاره شدن اتصالات زنجیر و آسیب به بدنه و سنسورهای خودرو را به شدت بالا می‌برد.
اگر زنجیر حین حرکت پاره شد چه کنم؟
باید در اولین فرصت در مکانی امن توقف کرده و زنجیر پاره شده را کاملاً از دور لاستیک باز کنید. ادامهٔ حرکت با زنجیر پاره به شدت خطرناک است و می‌تواند شیلنگ روغن ترمز را قطع کند.